مجله ایرانیکاسرورآموزش سرور، هاست، وردپرس و شبکه
آموزشی

رفع کندی انتقال فایل در ویندوز سرور؛ عیب‌یابی SMB، شبکه و سرعت دیسک

فرض کنید یک Windows Server دارید که پوشه‌ای را در شبکه Share کرده‌اید. کاربران به فایل‌ها دسترسی دارند و هیچ خطای مشخصی هم نمایش داده نمی‌شود، اما کپی یک فایل چند گیگابایتی زمان زیادی…

رفع کندی انتقال فایل در ویندوز سرور؛ عیب‌یابی SMB، شبکه و سرعت دیسک
خلاصه سریع این آموزش

فرض کنید یک Windows Server دارید که پوشه‌ای را در شبکه Share کرده‌اید. کاربران به فایل‌ها دسترسی دارند و هیچ خطای مشخصی هم نمایش داده نمی‌شود، اما کپی یک فایل…

۲۴ دقیقه مطالعه ۰ دیدگاه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ آخرین به‌روزرسانی

فرض کنید یک Windows Server دارید که پوشه‌ای را در شبکه Share کرده‌اید. کاربران به فایل‌ها دسترسی دارند و هیچ خطای مشخصی هم نمایش داده نمی‌شود، اما کپی یک فایل چند گیگابایتی زمان زیادی می‌برد. شاید سرعت انتقال از ۱۰۰ مگابایت‌برثانیه به ۱۰ مگابایت‌برثانیه سقوط کند یا بازکردن پوشه‌ای با هزاران فایل بسیار کند باشد؛ درحالی‌که کارت شبکه سرور روی 1Gbps یا حتی 10Gbps تنظیم شده است.

در چنین شرایطی، آیا مشکل از شبکه است؟ هارد یا SSD سرور سرعت کافی ندارد؟ SMB Signing و Encryption باعث افت عملکرد شده‌اند؟ یا آنتی‌ویروس هنگام بررسی فایل‌ها، زمان پاسخ‌دهی را افزایش داده است؟

برای تشخیص کندی SMB در Windows Server نباید فقط به سرعت نمایش‌داده‌شده در File Explorer نگاه کنیم. باید سرعت انتقال فایل، تأخیر شبکه، میزان IOPS و Latency دیسک، Performance Counterهای SMB و وضعیت پردازنده را به‌صورت هم‌زمان اندازه‌گیری کنیم.

در این مقاله یک روش کاربردی و کم‌ریسک برای عیب‌یابی Windows Server SMB Slow ارائه می‌کنیم. ابتدا تفاوت Throughput و Latency را توضیح می‌دهیم، سپس با PowerShell، PerfMon، Robocopy، SMB Multichannel و ابزارهای Microsoft Defender مشخص می‌کنیم کدام بخش زیرساخت باعث کندی شده است.

فهرست مطالب

SMB چیست و چرا ممکن است کند شود؟

Server Message Block یا SMB پروتکلی است که ویندوز برای اشتراک‌گذاری فایل، پوشه و بعضی منابع دیگر در شبکه استفاده می‌کند. وقتی یک کلاینت از مسیر اشتراکی مانند \\FILE-SRV01\Shared فایل می‌خواند یا در آن می‌نویسد، معمولاً از SMB استفاده می‌کند.

برای انتقال یک فایل، چند مؤلفه درگیر هستند:

SMB Client
    |
    v
Local Storage / Memory Cache
    |
    v
TCP/IP + Network Interface
    |
    v
Switch / Router / Firewall
    |
    v
SMB Server
    |
    v
Filesystem + Antivirus Filter
    |
    v
Storage Controller
    |
    v
SSD / HDD / SAN / Storage Array

این مسیر نشان می‌دهد حتی اگر شبکه 10Gbps باشد، یک Storage با Write Latency بالا یا تعداد زیاد عملیات بازکردن فایل می‌تواند سرعت نهایی را کاهش دهد.

همچنین عملکرد SMB در انتقال یک فایل بزرگ با کپی هزاران فایل کوچک کاملاً متفاوت است.

منبع رسمی: Slow SMB File Transfer – Microsoft Learn.

تفاوت Throughput، Latency و IOPS در عیب‌یابی SMB

قبل از اجرای دستورات باید سه معیار مهم را بشناسیم:

معیار معنی واحد
Throughput حجم داده منتقل‌شده در هر ثانیه MB/s یا Gbps
Latency مدت انتظار برای تکمیل درخواست ms
IOPS تعداد عملیات خواندن و نوشتن در ثانیه IOPS
RTT زمان رفت‌وبرگشت بسته در شبکه ms
Packet Loss بسته‌های ازدست‌رفته یا نیازمند ارسال مجدد درصد یا تعداد

برای مثال، یک فایل بزرگ می‌تواند با Throughput بالا منتقل شود، درحالی‌که بازکردن هزاران فایل کوچک کند باشد؛ زیرا فایل‌های کوچک به تعداد زیادی عملیات بازکردن، خواندن Metadata و بستن فایل نیاز دارند.

از طرف دیگر، ممکن است Storage بتواند در هر ثانیه حجم زیادی داده بخواند، اما در عملیات Random I/O یا درخواست‌های کوچک تأخیر زیادی داشته باشد.

سرعت واقعی SMB روی شبکه 1Gbps و 10Gbps چقدر است؟

سرعت اسمی شبکه بر حسب گیگابیت‌برثانیه است، اما سرعت کپی فایل معمولاً بر حسب مگابایت‌برثانیه نمایش داده می‌شود.

هر ۸ بیت برابر یک بایت است؛ بنابراین حداکثر تئوری لینک 1Gbps حدود ۱۲۵ مگابایت‌برثانیه است. در عمل، سربار پروتکل و شرایط شبکه از این مقدار می‌کاهند.

سرعت لینک حداکثر تئوری سرعت مؤثر تقریبی در شرایط مناسب
1Gbps 125 MB/s حدود 110 MB/s
2.5Gbps 312.5 MB/s وابسته به سخت‌افزار، حدود چندصد MB/s
10Gbps 1.25 GB/s حدود 1.1 GB/s
25Gbps 3.125 GB/s وابسته به توان Storage و CPU

اعداد مؤثر بالا تضمین‌شده نیستند؛ ارقام 1Gbps و 10Gbps از برآوردهای راهنمای مایکروسافت برای انتقال پایدار در شرایط مناسب گرفته شده‌اند.

اگر در شبکه 10Gbps سرعت کپی فقط 150MB/s است، هنوز نمی‌توان گفت کارت شبکه خراب است. ابتدا باید مشخص کنیم Storage در همان لحظه چند مگابایت‌برثانیه می‌تواند داده تحویل دهد.

جدول تشخیص سریع علت کندی SMB

علامت علت احتمالی اولین بررسی
همه انتقال‌ها کند هستند شبکه، Storage یا CPU Network و Disk Counters
فقط کپی هزاران فایل کوچک کند است Metadata، RTT یا Antivirus تعداد فایل و مقایسه Robocopy
سرعت ابتدا زیاد است و بعد افت می‌کند پرشدن Cache یا محدودیت نوشتن پایدار Disk Write Latency
فقط نوشتن روی Share کند است Storage مقصد، Write-through یا Antivirus PhysicalDisk Write Counters
فقط خواندن از Share کند است Storage مبدأ، شبکه برگشت یا Cache Disk Read و SMB Client Counters
کندی فقط در ارتباط WAN رخ می‌دهد RTT، Loss یا تعداد Round Tripها Latency و TCP Retransmission
بعد از تغییر سیاست امنیتی سرعت افت کرده Signing، Encryption یا CPU Get-SmbConnection و CPU
روی NIC ده‌گیگ سرعت کمتر از انتظار است Multichannel، RSS، Storage یا CPU Get-SmbMultichannelConnection

قبل از تست سرعت SMB روی سرور عملیاتی

بنچمارک‌های سنگین می‌توانند دیسک، شبکه و پردازنده سرور را درگیر کنند. قبل از تست، نوع بار کاری و زمان اجرای آن را مشخص کنید.

  • یک پوشه آزمایشی با مجوز مناسب در نظر بگیرید.
  • از فایل‌های مهم مشتریان برای تست نوشتن استفاده نکنید.
  • از اجرای چند بنچمارک هم‌زمان روی دیسک تولیدی خودداری کنید.
  • تست‌ها را از هر دو سمت Client و Server اندازه‌گیری کنید.
  • نتایج حالت عادی و حالت کند را جداگانه ثبت کنید.
  • هیچ قابلیت امنیتی یا شبکه‌ای را بدون برنامه آزمایش غیرفعال نکنید.

اگر روی سرور SQL Server، ماشین مجازی یا دیتابیس فعال است، اجرای ابزارهای Disk Stress بدون محدودیت می‌تواند عملکرد سرویس‌های دیگر را مختل کند.

مرحله اول: بررسی اتصال واقعی SMB

در PowerShell کلاینتی که فایل را از Share باز می‌کند، دستور زیر را اجرا کنید:

Get-SmbConnection |
    Select-Object ServerName,
                  ShareName,
                  Dialect,
                  Signed,
                  Encrypted,
                  NumOpens

در خروجی باید به این موارد توجه کنید:

  • نام سرور و Share واقعی.
  • نسخه پروتکل SMB یا Dialect.
  • وضعیت Signed و Encrypted بودن اتصال.
  • تعداد File Handleهای باز.

اگر از یک مسیر اشتراکی هنوز استفاده نشده باشد، ممکن است اتصال آن در خروجی وجود نداشته باشد. بهتر است هنگام کپی فایل یا بازبودن Share، دستور را اجرا کنید.

نکته: مشاهده SMB Dialect جدیدتر به‌تنهایی به معنی سرعت بالاتر نیست. کارایی به امکانات سخت‌افزاری و شرایط شبکه و Storage بستگی دارد.

مرحله دوم: اندازه‌گیری واقعی سرعت انتقال با Robocopy

File Explorer برای استفاده روزمره مناسب است، اما برای مقایسه‌های فنی بهتر است از ابزاری با تنظیمات مشخص و گزارش قابل تکرار استفاده کنیم.

مایکروسافت برای بررسی انتقال‌های SMB استفاده از Robocopy را توصیه می‌کند.

آزمایش یک فایل بزرگ

فرض کنید در مسیر C:\SMB-Test\Source یک فایل آزمایشی با نام test-large.bin وجود دارد و مقصد Share آزمایشی \\FILE-SRV01\SMB-Test است.

نمونه دستور:

robocopy C:\SMB-Test\Source \\FILE-SRV01\SMB-Test test-large.bin /J /R:0 /W:0 /NP

گزینه /J برای انتقال فایل‌های بزرگ به‌صورت Unbuffered I/O کاربرد دارد. این گزینه به‌خصوص برای فایل‌های بزرگ‌تر از ۱ گیگابایت مفید است.

پارامترهای /R:0 و /W:0 از تکرار طولانی در صورت خطا جلوگیری می‌کنند.

هشدار: این دستور فایل را در مقصد ایجاد می‌کند و در صورت وجود فایل هم‌نام، ممکن است آن را جایگزین کند. فقط از مسیرهای آزمایشی تأییدشده استفاده کنید.

برای نتیجه قابل مقایسه، تست را در چند نوبت و با شرایط مشابه اجرا کنید. کپی دوباره یک فایل ممکن است تحت تأثیر Cache قرار بگیرد.

آزمایش تعداد زیاد فایل کوچک

برای مقایسه عملکرد روی فایل‌های کوچک، یک مجموعه آزمایشی مستقل با تعداد و اندازه مشخص انتخاب کنید:

robocopy C:\SMB-Test\SmallFiles \\FILE-SRV01\SMB-Test\SmallFiles /E /MT:8 /R:0 /W:0 /NP

گزینه /MT:8 از هشت Thread برای کپی استفاده می‌کند. این کار می‌تواند عملکرد انتقال مجموعه‌ای از فایل‌های کوچک را بهبود دهد؛ اما هم‌زمان بار بیشتری روی Storage و سرور ایجاد می‌کند.

برای مقایسه منصفانه، تعداد Threadها، نوع فایل‌ها و مسیر مقصد را ثبت کنید.

منابع:
Robocopy Command Reference
و
Slow SMB Transfer Troubleshooting.

مرحله سوم: آیا کارت شبکه واقعاً به ظرفیت خود رسیده است؟

برای بررسی سرعت لینک و وضعیت کارت شبکه، روی Client و Server دستورهای زیر را اجرا کنید:

Get-NetAdapter |
    Select-Object Name,
                  Status,
                  LinkSpeed,
                  InterfaceDescription

برای مشاهده Counterهای شبکه:

Get-Counter `
    -Counter "\Network Interface(*)\Bytes Total/sec" `
    -SampleInterval 2 `
    -MaxSamples 5

این Counter حجم داده ورودی و خروجی رابط شبکه را نمایش می‌دهد. برای مقایسه با Mbps باید بایت‌برثانیه را در هشت ضرب و بر یک میلیون تقسیم کنید.

در سرور دارای چند NIC، NIC مربوط به مسیر SMB را مشخص کنید. مجموع ترافیک تمام کارت‌ها لزوماً به یک انتقال فایل خاص تعلق ندارد.

بررسی خطاهای شبکه

Get-NetAdapterStatistics |
    Select-Object Name,
                  ReceivedBytes,
                  SentBytes,
                  ReceivedDiscardedPackets,
                  OutboundDiscardedPackets

بسته به سخت‌افزار و درایور، ممکن است همه Counterها در دسترس نباشند. مقدار تجمعی Drop نیز باید در دو زمان مختلف مقایسه شود تا مشخص شود در طول تست افزایش پیدا کرده است یا خیر.

مرحله چهارم: بررسی RTT و Packet Loss

در شبکه‌های WAN، حتی زمانی که پهنای باند زیادی وجود دارد، تأخیر بالا می‌تواند عملیات SMB را کند کند.

برای بررسی اولیه ارتباط با File Server:

Test-Connection FILE-SRV01 -Count 20

Test-NetConnection FILE-SRV01 -Port 445

پورت 445 برای ارتباط SMB روی TCP استفاده می‌شود. موفقیت تست پورت 445 به معنی سریع بودن انتقال فایل نیست؛ تنها نشان می‌دهد اتصال TCP در زمان تست امکان‌پذیر بوده است.

همچنین Ping ممکن است در شبکه مسدود شده باشد. برای عیب‌یابی دقیق Packet Loss یا Retransmission از Counterهای TCP یا Packet Capture استفاده کنید.

اگر مشکل فقط در ارتباط میان شعبه‌ها رخ می‌دهد، RTT و تعداد عملیات متوالی SMB اهمیت ویژه‌ای دارند.

مرحله پنجم: بررسی Performance Counterهای اختصاصی SMB

یکی از بهترین راه‌ها برای تشخیص کندی SMB، استفاده از Counterهای اختصاصی SMB Client Shares و SMB Server Shares است.

این Counterها می‌توانند اطلاعاتی درباره Throughput، زمان پاسخ عملیات و تعداد درخواست‌های فایل ارائه دهند.

ابتدا بررسی کنید کدام Counterها روی نسخه ویندوز شما موجود هستند:

Get-Counter -ListSet "SMB Client Shares" |
    Select-Object -ExpandProperty PathsWithInstances

روی File Server نیز:

Get-Counter -ListSet "SMB Server Shares" |
    Select-Object -ExpandProperty PathsWithInstances

اگر نام Counter در نسخه یا زبان سیستم متفاوت باشد، باید از نام موجود روی همان سرور استفاده کنید.

اندازه‌گیری Latency از دید SMB Client

Get-Counter -Counter @(
    "\SMB Client Shares(*)\Avg. sec/Read",
    "\SMB Client Shares(*)\Avg. sec/Write",
    "\SMB Client Shares(*)\Read Bytes/sec",
    "\SMB Client Shares(*)\Write Bytes/sec"
) -SampleInterval 2 -MaxSamples 10

زمان‌های Avg. sec/Read و Avg. sec/Write بر حسب ثانیه هستند. برای تبدیل به میلی‌ثانیه باید مقدار را در ۱۰۰۰ ضرب کنید.

این اندازه‌گیری از دید SMB Client است و کل مسیر درخواست، شامل بخش‌هایی از شبکه و پاسخ‌دهی سمت سرور، می‌تواند روی آن اثر بگذارد.

اگر SMB Read Latency زیاد باشد اما Latency دیسک سرور پایین باشد، باید مسیر شبکه، فیلترهای فایل و پردازش سمت SMB را بررسی کرد.

بررسی توقف‌های ناشی از SMB Credits

در SMB از Creditها برای کنترل تعداد درخواست‌های در حال اجرا استفاده می‌شود. Counter زیر می‌تواند در شناسایی توقف‌های مرتبط کمک کند:

Get-Counter `
    -Counter "\SMB Client Shares(*)\Credit Stalls /Sec" `
    -SampleInterval 2 `
    -MaxSamples 10

مقدار بالا یا افزایش‌یابنده در طول تست، ارزش بررسی دارد؛ اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند تنظیم Creditها علت اصلی کندی است.

منبع:
Performance Tuning for SMB File Servers.

مرحله ششم: بررسی Latency واقعی Storage سرور

ممکن است شبکه بدون خطا کار کند، اما دیسک سرور نتواند درخواست‌های خواندن یا نوشتن را به‌اندازه کافی سریع انجام دهد.

برای تشخیص، روی File Server و هنگام انجام همان تست کپی، Counterهای PhysicalDisk را بررسی کنید:

Get-Counter -Counter @(
    "\PhysicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Read",
    "\PhysicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Write",
    "\PhysicalDisk(*)\Disk Reads/sec",
    "\PhysicalDisk(*)\Disk Writes/sec",
    "\PhysicalDisk(*)\Disk Bytes/sec"
) -SampleInterval 2 -MaxSamples 10

برای محاسبه Disk Latency به میلی‌ثانیه:

$samples = Get-Counter `
    -Counter "\PhysicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Read" `
    -SampleInterval 2 `
    -MaxSamples 5

$samples.CounterSamples |
    Select-Object Path,
        @{Name="LatencyMs";Expression={
            [math]::Round($_.CookedValue * 1000,2)
        }}

به‌عنوان یک مرجع عمومی در راهنمای عیب‌یابی عملکرد مایکروسافت، Latency کمتر از حدود ۱۵ میلی‌ثانیه برای بسیاری از بارهای کاری قابل قبول تلقی می‌شود و اعداد بالاتر از ۲۵ یا ۵۰ میلی‌ثانیه می‌توانند نشانه فشار یا مشکل Storage باشند.

اما برای SSDهای NVMe یا برنامه‌های حساس، حتی Latency بسیار کمتر نیز ممکن است قابل انتظار باشد. بنابراین باید نتیجه را با نوع دیسک، معماری SAN، RAID و SLA واقعی مقایسه کنید.

اگر SMB کند است و در همان زمان Disk Write Latency سرور به‌شدت افزایش می‌یابد، احتمال محدودیت Storage مقصد بیشتر می‌شود.

منبع:
Troubleshoot Windows Performance Problems.

مرحله هفتم: نقش Disk IOPS در کندی فایل‌های کوچک

Storage می‌تواند در انتقال ترتیبی فایل‌های بزرگ سرعت بالایی داشته باشد، اما هنگام خواندن و نوشتن هزاران فایل کوچک، تعداد عملیات I/O مهم‌تر می‌شود.

برای مثال، یک هارد HDD ممکن است در خواندن ترتیبی عملکرد مناسبی داشته باشد اما برای عملیات Random I/O و Metadata با محدودیت جدی روبه‌رو شود.

برای بررسی تعداد عملیات دیسک از Counterهای Disk Reads/sec و Disk Writes/sec استفاده کنید. این دو Counter تصویری از IOPS مربوط به همان Disk Instance ارائه می‌دهند.

در محیط مجازی، محدودیت IOPS ممکن است در لایه Hypervisor، Datastore، Storage QoS یا فضای ذخیره‌سازی ارائه‌دهنده VPS اعمال شده باشد.

بنابراین وجود NVMe در مشخصات یک VM الزاماً تضمین نمی‌کند آن VM به تمام IOPS سخت‌افزار فیزیکی دسترسی دارد.

چرا سرعت SMB ابتدا زیاد است و بعد کاهش پیدا می‌کند؟

یکی از رفتارهای رایج این است که کپی یک فایل بزرگ با سرعت بالا شروع می‌شود اما بعد از چند گیگابایت، سرعت به مقدار بسیار پایین‌تری می‌رسد.

این رفتار ممکن است از Cache رم یا Storage ناشی شود. وقتی داده‌های اولیه داخل Cache قرار می‌گیرند، سیستم می‌تواند سرعت بالایی نمایش دهد؛ اما بعد از پرشدن Cache، سرعت واقعی نوشتن پایدار دیسک مشخص می‌شود.

برای تشخیص این وضعیت، سرعت انتقال را در طول زمان با Disk Write Latency و Throughput دیسک مقایسه کنید.

اگر هم‌زمان با کاهش سرعت شبکه، زمان پاسخ نوشتن دیسک افزایش پیدا می‌کند، محدودیت Storage یا تخلیه Cache محتمل است.

اگر دیسک همچنان پاسخ‌گوست اما Network Retransmission زیاد می‌شود، احتمال مشکل شبکه بیشتر خواهد بود.

مرحله هشتم: بررسی SMB Multichannel

SMB Multichannel قابلیتی در SMB 3 است که می‌تواند از چند اتصال شبکه برای افزایش Throughput و تحمل خرابی مسیر استفاده کند.

این قابلیت به‌صورت پیش‌فرض در نسخه‌های پشتیبانی‌شده Windows Server فعال است، اما استفاده عملی از آن به نوع NIC، RSS، RDMA و مسیرهای شبکه بستگی دارد.

روی SMB Client اجرا کنید:

Get-SmbClientConfiguration |
    Select-Object EnableMultiChannel

Get-SmbMultichannelConnection |
    Format-Table ServerName,
                 Selected,
                 ClientIP,
                 ServerIP,
                 ClientInterfaceIndex,
                 ServerInterfaceIndex -AutoSize

برای بررسی رابط‌های شبکه در دسترس SMB:

Get-SmbClientNetworkInterface

Get-SmbServerNetworkInterface

در دستوری که فقط روی Client اجرا می‌شود، نتیجه Get-SmbServerNetworkInterface اطلاعات Server Role محلی را نشان می‌دهد و لزوماً اطلاعات File Server راه‌دور نیست؛ برای بررسی دقیق سمت سرور باید این دستور روی File Server اجرا شود.

اگر یک NIC سریع و RSS-capable دارید، Multichannel ممکن است چند اتصال TCP روی همان NIC ایجاد کند تا پردازش بین چند CPU Core توزیع شود.

اگر چند NIC با سرعت‌های متفاوت وجود دارد، Multichannel لزوماً همه آن‌ها را هم‌زمان برای یک Share استفاده نمی‌کند. انتخاب مسیرها به ویژگی و سرعت Interfaceها بستگی دارد.

نکته مهم: فقط به EnableMultiChannel برابر True اکتفا نکنید؛ هنگام انتقال فایل بررسی کنید کدام اتصال‌ها واقعاً Selected شده‌اند.

منبع:
Manage SMB Multichannel – Microsoft Learn.

مرحله نهم: بررسی RSS، RDMA و Network Offload

قابلیت‌های سخت‌افزاری شبکه می‌توانند بار پردازنده را کاهش دهند و Throughput را افزایش دهند.

مهم‌ترین قابلیت‌ها عبارت‌اند از:

  • Receive Side Scaling یا RSS برای توزیع پردازش دریافت بسته میان CPU Coreها.
  • Remote Direct Memory Access یا RDMA برای بعضی ارتباط‌های پرسرعت و کم‌تأخیر.
  • Large Send Offload یا LSO برای بهینه‌سازی ارسال بسته‌ها.
  • Receive Segment Coalescing یا RSC برای کاهش سربار پردازش.

برای مشاهده وضعیت RSS:

Get-NetAdapterRss |
    Select-Object Name,Enabled

برای RDMA:

Get-NetAdapterRdma |
    Select-Object Name,Enabled

این قابلیت‌ها به پشتیبانی Driver، سخت‌افزار و معماری شبکه نیاز دارند. روی همه NICها یا VMها ممکن است قابل استفاده نباشند.

مایکروسافت به‌طور کلی توصیه می‌کند Offloadهای شبکه را صرفاً برای افزایش سرعت SMB غیرفعال نکنید. اگر ناسازگاری مشخص Driver یا Firmware وجود دارد، باید ابتدا به‌روزرسانی و مستندات سازنده بررسی شوند.

مرحله دهم: آیا SMB Signing باعث کندی انتقال فایل می‌شود؟

SMB Signing برای حفاظت از یکپارچگی پیام‌های SMB طراحی شده است و احتمال بعضی حملات مانند دست‌کاری ترافیک و Relay را کاهش می‌دهد.

انجام عملیات رمزنگاری مربوط به Signing می‌تواند مقداری سربار CPU ایجاد کند، اما میزان تأثیر آن به سخت‌افزار و بار واقعی سیستم بستگی دارد.

در Windows Server 2025 و Windows 11 24H2، الزامات پیش‌فرض SMB Signing نسبت به نسخه‌های قدیمی سخت‌گیرانه‌تر شده‌اند.

برای مشاهده تنظیمات Client:

Get-SmbClientConfiguration |
    Select-Object EnableSecuritySignature,
                  RequireSecuritySignature

روی File Server:

Get-SmbServerConfiguration |
    Select-Object EnableSecuritySignature,
                  RequireSecuritySignature

و برای مشاهده وضعیت واقعی اتصال:

Get-SmbConnection |
    Select-Object ServerName,
                  ShareName,
                  Dialect,
                  Signed,
                  Encrypted

هشدار امنیتی: برای رفع کندی، SMB Signing را به‌صورت سراسری غیرفعال نکنید. ابتدا CPU، وضعیت Encryption، عملکرد Storage و مسیر شبکه را اندازه‌گیری کنید. در نسخه‌های جدید ویندوز، کاهش الزام Signing می‌تواند سطح امنیت زیرساخت را کاهش دهد.

منبع:
SMB Signing Overview.

مرحله یازدهم: بررسی سربار SMB Encryption

SMB Encryption برای حفاظت از محرمانگی داده‌های منتقل‌شده استفاده می‌شود. این قابلیت به‌ویژه در شبکه‌های غیرقابل اعتماد یا محیط‌هایی با نیاز امنیتی بالا اهمیت دارد.

مانند Signing، رمزنگاری SMB نیز بسته به CPU و پشتیبانی سخت‌افزاری می‌تواند سربار ایجاد کند.

برای مشاهده تنظیمات اشتراک‌ها روی File Server:

Get-SmbShare |
    Select-Object Name,Path,EncryptData

برای مشاهده تنظیمات سرور:

Get-SmbServerConfiguration |
    Select-Object EncryptData,
                  RejectUnencryptedAccess

در سمت Client نیز باید سیاست‌های امنیتی مربوط به Encryption بررسی شوند. وضعیت نهایی اتصال با Get-SmbConnection مشخص می‌شود.

اگر Encryption فعال است و CPU هنگام انتقال به سقف مصرف می‌رسد، باید ظرفیت پردازشی، نسخه SMB و الگوریتم‌های قابل استفاده بررسی شوند.

اما کاهش امنیت ارتباط برای دستیابی به Benchmark بهتر، راه‌حل عمومی مناسبی نیست.

منبع:
Configure SMB Client Encryption.

مرحله دوازدهم: بررسی فشار CPU روی Client و Server

اگر هنگام انتقال SMB، مصرف CPU افزایش غیرعادی دارد، ممکن است پردازش رمزنگاری، آنتی‌ویروس، فیلتر فایل یا شبکه باعث محدودیت شده باشد.

برای بررسی مصرف کلی CPU:

Get-Counter `
    -Counter "\Processor(_Total)\% Processor Time" `
    -SampleInterval 2 `
    -MaxSamples 10

برای مشاهده پردازش‌های پرمصرف:

Get-Process |
    Sort-Object CPU -Descending |
    Select-Object -First 15 `
        ProcessName,Id,CPU,WorkingSet64

مقدار CPU در خروجی Get-Process زمان تجمعی مصرف پردازنده است، نه درصد لحظه‌ای آن. برای بررسی دقیق‌تر مصرف در بازه زمانی مشخص از Performance Monitor یا Windows Performance Recorder استفاده کنید.

در ماشین‌های مجازی، محدودیت vCPU، CPU Ready یا اشتراک منابع Host نیز باید بررسی شود.

مرحله سیزدهم: آیا Antivirus باعث کندی SMB شده است؟

آنتی‌ویروس و Endpoint Protection می‌توانند عملیات خواندن، نوشتن و بازکردن فایل را بررسی کنند. این مسئله مخصوصاً هنگام انتقال هزاران فایل کوچک یا فایل‌های فشرده و پیچیده اهمیت پیدا می‌کند.

در Windows Server، Microsoft Defender برای بعضی نقش‌های سروری Exclusionهای خودکار دارد. بنابراین قبل از ایجاد Exclusion جدید باید بررسی کنید چه استثناهایی از قبل اعمال شده‌اند.

برای مشاهده وضعیت Defender:

Get-MpComputerStatus |
    Select-Object AMServiceEnabled,
                  AntivirusEnabled,
                  RealTimeProtectionEnabled

برای مشاهده Exclusionهای تنظیم‌شده:

Get-MpPreference |
    Select-Object ExclusionPath,
                  ExclusionProcess,
                  ExclusionExtension

برای بررسی تأثیر Antivirus به‌جای خاموش‌کردن کامل حفاظت، بهتر است از ابزار رسمی Microsoft Defender Performance Analyzer استفاده کنید.

ابتدا یک Recording کوتاه از فعالیت Antivirus هنگام تست SMB ثبت کنید:

New-MpPerformanceRecording `
    -RecordTo C:\Windows\Temp\SMB-Defender.etl

در طول Recording، بار کاری SMB را به‌صورت کنترل‌شده تکرار کنید و سپس ضبط را متوقف کنید.

برای مشاهده فایل‌هایی که بیشترین تأثیر را داشته‌اند:

Get-MpPerformanceReport `
    -Path C:\Windows\Temp\SMB-Defender.etl `
    -TopFiles 10

این ابزار به نسخه پشتیبانی‌شده Defender و دسترسی مناسب نیاز دارد.

هشدار: فولدرهای Share، فایل‌های مشتریان یا کل درایو را صرفاً برای افزایش سرعت از اسکن Antivirus مستثنا نکنید. Exclusion گسترده می‌تواند خطر آلودگی و اجرای فایل مخرب را افزایش دهد.

منبع:
Microsoft Defender Performance Analyzer.

مرحله چهاردهم: چرا SMB برای فایل‌های کوچک کندتر است؟

کپی یک فایل ۱۰ گیگابایتی با کپی صد هزار فایل ۱۰۰ کیلوبایتی یکسان نیست، حتی اگر حجم کلی داده مشابه باشد.

هر فایل کوچک به عملیات جداگانه‌ای مانند Open، Create، Query Metadata، Read، Write و Close نیاز دارد.

در این حالت Latency هر عملیات، بررسی Antivirus و توان پاسخ‌دهی فایل‌سیستم اهمیت زیادی دارد.

به همین دلیل ممکن است یک سرور روی شبکه 10Gbps هنگام کپی یک فایل بزرگ سریع باشد، اما انتقال مجموعه‌ای از فایل‌های کوچک با سرعت چند مگابایت‌برثانیه انجام شود.

برای بهبود این سناریو، می‌توان عملکرد یک Thread را با چند Thread کنترل‌شده Robocopy مقایسه کرد. همچنین در صورت سازگاری بار کاری، بسته‌بندی مجموعه فایل‌ها در یک Archive می‌تواند برای آزمایش تشخیصی مفید باشد.

البته تغییر روش نگهداری فایل‌ها باید با سیاست بکاپ، مجوزها و نیاز برنامه سازگار باشد.

مرحله پانزدهم: بررسی Event ID 1020 در SMB Server

مایکروسافت Event ID 1020 در SMB Server را به‌عنوان یکی از نشانه‌های کندی عملیات فایل‌سیستم سمت File Server مستند کرده است.

اگر این رویداد ثبت شود، ممکن است SMB Server منتظر تکمیل یک عملیات I/O از فایل‌سیستم یا Storage باشد.

برای بررسی رویدادهای ثبت‌شده در SMBServer Operational Log:

Get-WinEvent `
    -LogName "Microsoft-Windows-SMBServer/Operational" `
    -MaxEvents 100 `
    -ErrorAction SilentlyContinue |
    Where-Object Id -eq 1020 |
    Select-Object TimeCreated,Id,Message

در بعضی نسخه‌ها یا محیط‌ها، جزئیات رویداد ممکن است در کانال دیگری از SMBServer ثبت شده باشد؛ در صورت خالی‌بودن خروجی باید فهرست Logهای SMBServer و وضعیت فعال‌بودن آن‌ها بررسی شود.

Event 1020 به‌تنهایی ثابت نمی‌کند HDD یا SSD معیوب است. ممکن است یک فیلتر آنتی‌ویروس، Storage شبکه‌ای یا مشکل در مسیر فایل‌سیستم باعث افزایش زمان پاسخ شود.

منبع:
Troubleshoot SMB Event ID 1020.

مرحله شانزدهم: چه زمانی Packet Capture لازم است؟

اگر Counterهای دیسک طبیعی هستند ولی SMB Client Latency بالا یا سرعت انتقال ناپایدار است، بررسی Packet Capture می‌تواند مفید باشد.

با ابزار داخلی Pktmon می‌توان ترافیک مرتبط با پورت TCP 445 را برای مدت کوتاهی ثبت کرد.

ابتدا مسیر ذخیره را ایجاد کنید:

New-Item -ItemType Directory `
    -Path C:\Temp\SMB-Diagnostics `
    -Force

اگر Capture دیگری فعال نیست، فیلترهای Pktmon را برای تست SMB آماده کنید:

pktmon filter remove

pktmon filter add SMB -p 445

دستور اول فیلترهای قبلی Packet Monitor را حذف می‌کند؛ اگر Capture دیگری در حال انجام است، آن را بدون هماهنگی تغییر ندهید.

شروع ضبط کوتاه:

pktmon start --capture --pkt-size 0 `
    --file-name C:\Temp\SMB-Diagnostics\smb.etl

پس از تکرار کندی، ضبط را متوقف کنید:

pktmon stop

pktmon etl2pcap `
    C:\Temp\SMB-Diagnostics\smb.etl `
    --out C:\Temp\SMB-Diagnostics\smb.pcapng

فایل PCAPNG را می‌توان در Wireshark بررسی کرد. اگر SMB Encryption فعال باشد، محتوای عملیات SMB ممکن است قابل مشاهده نباشد، اما اطلاعات مربوط به TCP Retransmission، RTT و ارتباط شبکه همچنان برای تشخیص ارزش دارند.

بهتر است در صورت امکان از Client و Server هم‌زمان Capture گرفته شود. فایل‌های Capture ممکن است حاوی اطلاعات حساس باشند و باید به‌صورت امن نگهداری شوند.

منبع:
Packet Monitor – Microsoft Learn.

اسکریپت یکپارچه تشخیص کندی SMB بدون تغییر تنظیمات

اسکریپت زیر برای مشاهده مشخصات شبکه، پیکربندی SMB، اتصالات Multichannel و Counterهای اولیه طراحی شده است.

این کد تنظیمات Signing، Encryption، شبکه یا Storage را تغییر نمی‌دهد. روی سیستم مناسب و با دسترسی مدیریتی اجرا شود.

Write-Host "===== SYSTEM ====="

Get-CimInstance Win32_OperatingSystem |
    Select-Object Caption,Version,BuildNumber

Write-Host "===== SMB CONNECTIONS ====="

Get-SmbConnection |
    Select-Object ServerName,
                  ShareName,
                  Dialect,
                  Signed,
                  Encrypted

Write-Host "===== SMB CLIENT CONFIG ====="

Get-SmbClientConfiguration |
    Select-Object EnableMultiChannel,
                  RequireSecuritySignature

Write-Host "===== SMB MULTICHANNEL ====="

Get-SmbMultichannelConnection |
    Select-Object ServerName,
                  Selected,
                  ClientIP,
                  ServerIP

Write-Host "===== NETWORK ADAPTERS ====="

Get-NetAdapter |
    Select-Object Name,
                  Status,
                  LinkSpeed

Write-Host "===== NETWORK STATISTICS ====="

Get-NetAdapterStatistics |
    Select-Object Name,
                  ReceivedBytes,
                  SentBytes

Write-Host "===== RSS ====="

Get-NetAdapterRss |
    Select-Object Name,Enabled

Write-Host "===== DISK COUNTERS ====="

Get-Counter -Counter @(
    "\PhysicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Read",
    "\PhysicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Write",
    "\PhysicalDisk(*)\Disk Reads/sec",
    "\PhysicalDisk(*)\Disk Writes/sec"
) -SampleInterval 2 -MaxSamples 3

Write-Host "===== SMB COUNTER CATALOG ====="

try {
    Get-Counter -ListSet "SMB Client Shares" |
        Select-Object -ExpandProperty PathsWithInstances
} catch {
    Write-Host $_.Exception.Message
}

برای تحلیل دقیق باید خروجی این اسکریپت همراه با یک انتقال فایل مشخص و داده‌های سمت مقابل جمع‌آوری شود. اجرای اسکریپت فقط روی کلاینت یا فقط روی سرور، تمام مسیر را مشخص نمی‌کند.

ماتریس تشخیص: مشکل از شبکه است یا Storage؟

اندازه‌گیری نتیجه مشاهده‌شده برداشت احتمالی
Network Throughput نزدیک سقف لینک، Disk Latency پایین محدودیت ظرفیت شبکه
Disk Write Latency بالا در زمان افت سرعت فشار Storage مقصد
Disk Read Latency بالا هنگام خواندن Share فشار Storage مبدأ
SMB Client Latency بالا ولی Disk Latency طبیعی شبکه، فیلتر یا پردازش SMB
CPU نزدیک سقف هنگام Signed/Encrypted SMB احتمال محدودیت پردازش
Antivirus Scan Time افزایش هم‌زمان با کندی احتمال سربار اسکن
TCP Retransmission افزایش هنگام انتقال Packet Loss یا مشکل مسیر
SMB Multichannel اتصال‌های موردانتظار انتخاب نشده‌اند نیاز به بررسی RSS، NIC و مسیر

این ماتریس یک راهنمای تشخیصی است. برای نتیجه قطعی، چند Counter باید در یک بازه زمانی مشترک و تحت بار کاری تکرارپذیر تحلیل شوند.

اشتباه‌های رایج هنگام رفع کندی SMB

۱. مقایسه سرعت 1Gbps با عدد 1000MB/s

Gbps و MB/s یکسان نیستند. سرعت تئوری لینک 1Gbps برابر 125MB/s است، نه 1000MB/s.

۲. نتیجه‌گیری از یک تست File Explorer

عملکرد File Explorer می‌تواند تحت تأثیر نوع فایل، Cache و روش انتقال قرار گیرد. از تست‌های تکرارپذیر استفاده کنید.

۳. غیرفعال‌کردن SMB Signing

این کار می‌تواند امنیت اتصال را کاهش دهد و نباید راهکار عمومی افزایش سرعت باشد.

۴. غیرفعال‌کردن تمام Network Offloadها

قابلیت‌هایی مانند RSS و LSO معمولاً برای بهبود عملکرد طراحی شده‌اند. تغییر آن‌ها نیازمند شواهد مشکل مشخص است.

۵. فرض اینکه NVMe همیشه IOPS نامحدود دارد

Storage مجازی، RAID، SAN و محدودیت‌های اشتراک منابع می‌توانند IOPS و Latency را محدود کنند.

۶. خاموش‌کردن کامل Antivirus

بهتر است ابتدا با ابزار رسمی Defender یا EDR علت سربار شناسایی شود.

۷. بررسی فقط یک سمت ارتباط

SMB Client و File Server دو بخش از یک مسیر هستند؛ اندازه‌گیری یک سمت برای تشخیص کامل کافی نیست.

۸. نادیده‌گرفتن تفاوت فایل بزرگ و کوچک

هزاران فایل کوچک می‌توانند به دلیل تعداد عملیات Metadata، بسیار کندتر از یک فایل بزرگ باشند.

۹. تغییر تنظیمات Registry بدون Baseline

مقادیر شبکه و SMB باید بر اساس Counter و مشکل تأییدشده تغییر کنند؛ تغییر حدسی ممکن است عملکرد یا امنیت را کاهش دهد.

چک‌لیست نهایی عیب‌یابی Windows Server SMB Slow

  • ثبت نام Client، File Server و Share درگیر.
  • شناسایی نوع فایل‌ها و حجم بار کاری.
  • اندازه‌گیری Throughput با Robocopy.
  • بررسی سرعت واقعی NICها.
  • بررسی RTT و خطاهای شبکه.
  • جمع‌آوری SMB Client Shares Counters.
  • جمع‌آوری SMB Server Shares Counters.
  • بررسی Disk Read و Write Latency.
  • بررسی IOPS و Throughput Storage.
  • کنترل افزایش تأخیر پس از پرشدن Cache.
  • بررسی فعال‌بودن و استفاده واقعی از SMB Multichannel.
  • کنترل RSS، RDMA و Driver کارت شبکه.
  • مشاهده وضعیت Signing و Encryption.
  • اندازه‌گیری فشار CPU در طول انتقال.
  • بررسی تأثیر Antivirus با Performance Analyzer.
  • بررسی SMB Event Log و Event ID 1020.
  • استفاده از Packet Capture در صورت نیاز.
  • اعمال اصلاح فقط روی Bottleneck تأییدشده.
  • تکرار تست پس از هر تغییر و ثبت نتیجه.

جمع‌بندی؛ برای رفع کندی SMB از کجا شروع کنیم؟

اگر انتقال فایل در Windows Server کند است، اولین اقدام نباید تغییر Registry، غیرفعال‌کردن SMB Signing یا خاموش‌کردن Antivirus باشد.

ابتدا یک تست واقعی و قابل تکرار با Robocopy انجام دهید. هم‌زمان سرعت شبکه، Counterهای SMB Client و Server و Latency دیسک را اندازه‌گیری کنید. اگر شبکه به سقف ظرفیت خود رسیده است، باید معماری و پهنای باند بررسی شود. اگر Disk Latency بالا می‌رود، مشکل احتمالاً از Storage یا فشار I/O است.

در مواردی که فقط فایل‌های کوچک کند هستند، Latency عملیات، Antivirus و تعداد درخواست‌ها اهمیت بیشتری دارند. در شبکه‌های پرسرعت نیز باید عملکرد واقعی Multichannel و RSS بررسی شود.

Signing و Encryption می‌توانند مقداری سربار ایجاد کنند، اما این قابلیت‌ها بخش مهمی از امنیت SMB هستند و نباید صرفاً برای افزایش سرعت غیرفعال شوند.

اصل نهایی: کندی SMB را با اندازه‌گیری هم‌زمان شبکه، دیسک، CPU و خود پروتکل تشخیص دهید. اصلاح Bottleneck واقعی معمولاً مؤثرتر و ایمن‌تر از تغییرات حدسی است.

سؤالات متداول درباره کندی SMB در Windows Server

چرا SMB در Windows Server کند است؟

علت می‌تواند محدودیت شبکه، Latency دیسک، کمبود IOPS، Antivirus، سربار Signing/Encryption یا تنظیمات Multichannel باشد.

چگونه سرعت واقعی SMB را اندازه بگیریم؟

می‌توان با Robocopy یک فایل آزمایشی را منتقل و هم‌زمان Performance Counterهای شبکه، SMB و دیسک را ثبت کرد.

آیا سرعت ۱۰۰ مگابایت‌برثانیه روی شبکه 1Gbps طبیعی است؟

بله، در شرایط مناسب سرعت نزدیک به ۱۱۰ مگابایت‌برثانیه برای انتقال پایدار قابل انتظار است.

چرا SMB برای فایل‌های کوچک کندتر است؟

زیرا هر فایل به عملیات جداگانه Metadata، بازکردن و بستن فایل نیاز دارد و Latency این عملیات در مجموع زیاد می‌شود.

SMB Multichannel چیست؟

قابلیتی از SMB 3 است که می‌تواند با استفاده از چند اتصال شبکه، Throughput و تحمل خرابی مسیر را افزایش دهد.

آیا SMB Signing سرعت را کاهش می‌دهد؟

ممکن است سربار پردازشی ایجاد کند، اما میزان آن به سخت‌افزار و بار کاری بستگی دارد. غیرفعال‌کردن آن به دلیل خطر امنیتی توصیه نمی‌شود.

آیا SMB Encryption باعث افت سرعت می‌شود؟

ممکن است سربار CPU ایجاد کند، ولی نتیجه به نسخه SMB، الگوریتم‌ها و امکانات سخت‌افزاری بستگی دارد.

چگونه بفهمیم کندی SMB از Storage است؟

با مقایسه افت سرعت انتقال و افزایش Disk Read یا Write Latency روی File Server می‌توان محدودیت Storage را شناسایی کرد.

آیا آنتی‌ویروس باعث کندی File Share می‌شود؟

بله، مخصوصاً برای تعداد زیاد فایل کوچک. ابزار Microsoft Defender Performance Analyzer می‌تواند سربار اسکن را بررسی کند.

چه زمانی Packet Capture لازم است؟

وقتی Counterهای Storage طبیعی هستند ولی SMB Latency بالا یا Packet Loss و TCP Retransmission مشاهده می‌شود.

زیرساخت سریع برای سرورهای ویندوزی

سرعت سرور فقط به CPU و RAM نیست؛ شبکه و Storage هم اهمیت دارند

برای میزبانی فایل‌ها، نرم‌افزارهای سازمانی و سرویس‌های ویندوزی، انتخاب سروری با شبکه پایدار و منابع ذخیره‌سازی متناسب با بار کاری اهمیت زیادی دارد. سرویس‌های سرور مجازی ایرانیکاسرور را بررسی کنید و برای انتخاب زیرساخت مناسب پروژه خود مشاوره بگیرید.

اشتراک‌گذاری مقاله
گفت‌وگو درباره آموزش

دیدگاه‌ها (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

دیدگاه یا سؤال خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *