مجله ایرانیکاسرورآموزش سرور، هاست، وردپرس و شبکه
آموزشی

رفع کندی بوت اوبونتو 26.04؛ تنظیم Netplan و Network Wait Online بدون قطع SSH

سرور Ubuntu را Restart می‌کنید و انتظار دارید چند ثانیه بعد سرویس‌ها اجرا شوند؛ اما سیستم برای مدت طولانی روی پیام A start job is running for Wait for Network to be Configured باقی…

رفع کندی بوت اوبونتو 26.04؛ تنظیم Netplan و Network Wait Online بدون قطع SSH
خلاصه سریع این آموزش

سرور Ubuntu را Restart می‌کنید و انتظار دارید چند ثانیه بعد سرویس‌ها اجرا شوند؛ اما سیستم برای مدت طولانی روی پیام A start job is running for Wait for Network…

۱۹ دقیقه مطالعه ۰ دیدگاه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ آخرین به‌روزرسانی

سرور Ubuntu را Restart می‌کنید و انتظار دارید چند ثانیه بعد سرویس‌ها اجرا شوند؛ اما سیستم برای مدت طولانی روی پیام A start job is running for Wait for Network to be Configured باقی می‌ماند. گاهی پس از یک یا دو دقیقه سرور بالا می‌آید، SSH دوباره برقرار می‌شود و شبکه ظاهراً بدون مشکل کار می‌کند. همین موضوع تشخیص علت اصلی تأخیر را دشوار می‌کند.

این وضعیت در Ubuntu Server، ماشین‌های مجازی، سرورهای ابری و سیستم‌هایی که چند کارت شبکه دارند مشاهده می‌شود. ممکن است یک Interface غیرفعال، DHCP پاسخ‌نداده، تنظیمات قدیمی Netplan یا وابستگی cloud-init به شبکه، باعث طولانی‌شدن فرایند Boot شده باشد.

برای رفع مشکل Ubuntu wait-online slow boot معمولاً اولین پیشنهاد برخی آموزش‌ها غیرفعال‌کردن سرویس systemd-networkd-wait-online است؛ اما این اقدام همیشه درست نیست. بعضی سرویس‌ها برای شروع به شبکه آماده نیاز دارند و حذف انتظار بدون بررسی وابستگی‌ها می‌تواند باعث شکست سرویس‌های دیگر در زمان Boot شود.

در این مقاله ابتدا مشخص می‌کنیم دقیقاً کدام سرویس باعث تأخیر شده است. سپس با systemd-analyze، networkctl، netplan status و لاگ‌های cloud-init، علت را پیدا می‌کنیم و روش اصلاح تنظیمات Netplan را با کمترین خطر قطع SSH بررسی خواهیم کرد.

فهرست مطالب

systemd-networkd-wait-online چیست؟

systemd-networkd-wait-online ابزاری است که در محیط‌های مدیریت‌شده توسط systemd-networkd منتظر می‌ماند رابط‌های شبکه مطابق شرایط تعیین‌شده آماده شوند.

هدف این سرویس این نیست که اینترنت را در تمام شرایط بررسی کند؛ بلکه وضعیت پیکربندی و Online بودن رابط‌هایی را ارزیابی می‌کند که توسط networkd مدیریت می‌شوند.

این سرویس در مسیر رسیدن به network-online.target نقش دارد. برخی سرویس‌ها ممکن است به این Target وابسته باشند تا پیش از شروع، وضعیت شبکه مناسب باشد.

برای مثال، یک برنامه که باید هنگام راه‌اندازی به سرور دیتابیس از راه دور متصل شود، ممکن است نیازمند آماده‌بودن شبکه باشد. در مقابل، یک سرویس محلی که به اینترنت وابسته نیست، شاید نیازی نداشته باشد منتظر Online شدن تمام Interfaceها بماند.

طبق مستندات systemd، ابزار wait-online در حالت معمول وضعیت رابط‌های مدیریت‌شده را بررسی می‌کند و بسته به گزینه‌های اجرایی و فایل‌های تنظیمات، شرایط پایان انتظار متفاوت است.

منبع رسمی: systemd-networkd-wait-online در Ubuntu 26.04.

چه چیزی درباره Netplan در Ubuntu 26.04 اهمیت دارد؟

Ubuntu 26.04 LTS از systemd 259 و Netplan 1.2 استفاده می‌کند. رفتار Netplan برای تعیین آماده‌بودن شبکه در نسخه‌های جدید تغییراتی داشته است که از Ubuntu 24.10 آغاز شده‌اند.

در منطق اختصاصی Netplan برای wait-online، آماده‌بودن آدرس‌های Link-local و وجود حداقل یک رابط دارای قابلیت مسیریابی در شرایط مربوط اهمیت دارد.

این موضوع به معنی آن نیست که هر Interface باید حتماً اینترنت داشته باشد؛ معیار اصلی به پیکربندی Netplan، نوع Renderer، وضعیت رابط‌ها و تنظیمات تولیدشده برای systemd بستگی دارد.

علاوه بر این، در یادداشت‌های رسمی Ubuntu 26.04 یک مشکل شناخته‌شده درباره تأخیر بوت اولیه ناشی از تعامل cloud-init و systemd ذکر شده است. بنابراین هنگام عیب‌یابی باید میان خطای پیکربندی شبکه و باگ شناخته‌شده نسخه تفاوت گذاشت.

منابع:
تغییرات Ubuntu 26.04 LTS
و
Release Notes اختصاصی Ubuntu 26.04.

مهم‌ترین علت‌های کندی Boot هنگام انتظار برای Network

علت احتمالی نشانه رایج اولین ابزار بررسی
Interface بدون کابل یا Carrier انتظار برای کارت شبکه دوم networkctl list
DHCP کند یا بدون پاسخ Interface در حالت configuring باقی می‌ماند journalctl و networkctl status
Interface غیرضروری بدون optional تأخیر باوجود سالم‌بودن رابط اصلی netplan get
پیکربندی اشتباه Netplan IP، Route یا Renderer نامتناسب netplan status و YAML
اشکال یا وابستگی cloud-init تأخیر در Boot اولیه یا Cloud Image cloud-init analyze
Route یا Gateway اشتباه رابط IP دارد اما مسیر لازم موجود نیست ip route
انتظار برای IPv6 یا DHCPv6 آماده‌نشدن خانواده آدرس موردنیاز networkctl و Netplan
وابستگی سرویس به network-online.target یک سرویس شبکه‌ای Startup را عقب می‌اندازد systemctl list-dependencies
تداخل تنظیمات cloud-init تغییر فایل Netplan پس از Boot یا Reprovision cloud-init و فایل‌های YAML

برای انتخاب راهکار صحیح باید اول مشخص کنید کدام یک از این شرایط در سرور شما رخ داده است.

قبل از تغییر Netplan روی سرور از راه دور چه کنیم؟

اگر سرور را فقط از طریق SSH مدیریت می‌کنید، تغییر مستقیم شبکه بدون برنامه بازگشت می‌تواند دسترسی شما را قطع کند.

قبل از اصلاح تنظیمات موارد زیر را بررسی کنید:

  • آیا به Console سرور از طریق پنل VPS، VMware یا Hyper-V دسترسی دارید؟
  • نام Interface اصلی که SSH روی آن برقرار است چیست؟
  • IP، Prefix، Gateway و DNS فعلی چه مقادیری دارند؟
  • آیا شبکه با DHCP یا Static IP تنظیم شده است؟
  • فایل YAML توسط cloud-init ایجاد می‌شود یا دستی مدیریت می‌شود؟
  • آیا چند Interface، Bond، Bridge یا VLAN وجود دارد؟
  • آیا Snapshot یا بکاپ تنظیمات معتبر در دسترس است؟

هشدار: دستور netplan apply ممکن است آدرس IP، Route یا وضعیت Interface را تغییر دهد. برای سروری که از راه دور مدیریت می‌شود، ابتدا از قابلیت netplan try و دسترسی کنسول استفاده کنید.

مرحله اول: مطمئن شوید عامل کندی واقعاً wait-online است

ابتدا باید زمان Boot و سرویس‌های کند را بررسی کنیم.

برای مشاهده زمان کلی بوت:

systemd-analyze time

برای مشاهده سرویس‌هایی که زمان فعال‌سازی بالایی داشته‌اند:

systemd-analyze blame

برای بررسی زنجیره وابستگی‌های بحرانی بوت:

systemd-analyze critical-chain

اگر در خروجی systemd-networkd-wait-online.service زمان زیادی دیده می‌شود، یک سرنخ مهم پیدا کرده‌اید؛ ولی این زمان الزاماً به معنی افزایش برابر در کل زمان Boot نیست، چون systemd بسیاری از Unitها را به‌صورت موازی اجرا می‌کند.

برای بررسی مسیر مربوط:

systemd-analyze critical-chain network-online.target

اگر تأخیر در جای دیگری مانند cloud-init یا Mount شبکه‌ای رخ می‌دهد، باید همان بخش بررسی شود.

مرحله دوم: بررسی وضعیت wait-online و تنظیمات واقعی Unit

برای مشاهده وضعیت سرویس:

systemctl status systemd-networkd-wait-online.service \
--no-pager -l

برای مشاهده محتوای Unit و Overrideهای موجود:

systemctl cat systemd-networkd-wait-online.service

در Ubuntu دارای Netplan، ممکن است تنظیمات تولیدشده در مسیرهای زیر دیده شوند:

/run/systemd/system/

/run/systemd/generator/

/run/systemd/generator.late/

این مسیرها باید فقط به‌عنوان خروجی تشخیصی بررسی شوند. فایل‌های تولیدشده در /run معمولاً پایدار نیستند و پس از Reboot یا تولید مجدد تنظیمات بازسازی می‌شوند.

برای مشاهده لاگ Unit در بوت جاری:

journalctl -b -u systemd-networkd-wait-online.service \
--no-pager

این خروجی نشان می‌دهد آیا سرویس در نهایت موفق شده یا به Timeout رسیده است.

مرحله سوم: شناسایی Interface مشکل‌دار با networkctl

برای مشاهده رابط‌های شبکه از دید systemd-networkd:

networkctl list

برای بررسی یک رابط مشخص:

networkctl status ens3

در این نمونه، ens3 باید با نام واقعی کارت شبکه جایگزین شود.

به فیلدهای زیر توجه کنید:

  • Operational State و وضعیت لینک.
  • Setup State و آماده‌شدن پیکربندی.
  • Driver و مشخصات Interface.
  • IPv4 و IPv6 Address.
  • Gateway و مسیرهای مرتبط.
  • فایل تنظیمات networkd مربوط به رابط.

اگر Interface غیرضروری در وضعیت configuring باقی مانده است، ممکن است مانع پایان انتظار شود. اما اگر همان Interface برای اتصال SSH یا یک سرویس مهم استفاده می‌شود، نباید آن را اختیاری فرض کرد.

مرحله چهارم: بررسی وضعیت Netplan و تفاوت Config با شبکه واقعی

Netplan ابزار مدیریت تعریف شبکه است و تنظیمات YAML را به پیکربندی Backendهایی مانند systemd-networkd یا NetworkManager تبدیل می‌کند.

برای مشاهده وضعیت فعلی شبکه:

sudo netplan status --all

برای مشاهده تنظیمات تجمیع‌شده Netplan:

sudo netplan get

برای بررسی تفاوت وضعیت فعلی و تعریف Netplan، در نسخه‌هایی که این گزینه را پشتیبانی می‌کنند:

sudo netplan status --diff

این بررسی می‌تواند تفاوت آدرس‌ها، Interfaceهای موجود، Gateway و مسیرهای تعریف‌شده را مشخص کند.

نکته: طبق مستندات Netplan، دستور status ممکن است برای به‌دست‌آوردن اطلاعات از systemd-networkd استفاده کند و در شرایط خاص تلاش کند آن را فعال کند. بنابراین status را کاملاً بدون اثر جانبی در همه محیط‌ها فرض نکنید.

منبع:
Netplan Status Documentation.

مرحله پنجم: پیدا کردن فایل‌های Netplan و Renderer فعال

فایل‌های تنظیمات معمولاً در مسیرهای مرتبط با Netplan قرار دارند:

ls -lah /etc/netplan/

sudo netplan get

علاوه بر فایل‌های /etc/netplan، Netplan می‌تواند پیکربندی را از محل‌های دیگری نیز دریافت کند؛ بنابراین بررسی تنظیمات تجمیع‌شده اهمیت دارد.

برای تشخیص سرویس مدیریت شبکه:

systemctl is-active systemd-networkd

systemctl is-active NetworkManager

در بسیاری از سرورهای Ubuntu از renderer برابر networkd استفاده می‌شود، اما همه نصب‌ها الزاماً یکسان نیستند.

اگر شبکه توسط NetworkManager مدیریت می‌شود، باید سرویس wait-online مربوط به آن را نیز بررسی کنید. توصیه‌های مختص systemd-networkd را نباید بدون بررسی روی NetworkManager اعمال کرد.

مرحله ششم: استفاده درست از optional: true در Netplan

یکی از علت‌های رایج بوت کند این است که Netplan منتظر Interfaceای می‌ماند که در عمل برای راه‌اندازی سرور ضروری نیست.

برای مثال، سرور دارای دو کارت شبکه است:

  • ens3: اتصال اصلی سرور، SSH و Gateway.
  • ens4: کارت شبکه ثانویه برای محیط آزمایشی که همیشه متصل نیست.

در چنین حالتی، اگر ens4 برای راه‌اندازی سرویس‌های حیاتی لازم نیست، می‌توان آن را به‌صورت Optional تعریف کرد.

نمونه آموزشی Netplan:

network:
  version: 2
  renderer: networkd

  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: true
      optional: false

    ens4:
      dhcp4: true
      optional: true

در این مثال، رابط اصلی ens3 همچنان برای آماده‌شدن شبکه مهم است، اما networkd برای Online شدن ens4 منتظر نمی‌ماند.

هشدار: این فایل صرفاً نمونه آموزشی است. اگر IP اصلی سرور Static است یا از VLAN، Bond یا Bridge استفاده می‌کنید، جایگزین‌کردن فایل فعلی با این نمونه می‌تواند ارتباط سرور را قطع کند.

گزینه optional: true برای این است که رابط در شرط انتظار Boot ضروری نباشد؛ این گزینه الزاماً Interface را غیرفعال نمی‌کند.

منبع رسمی:
Netplan YAML – optional interfaces.

مرحله هفتم: تفاوت optional با optional-addresses

گاهی رابط شبکه ضروری است، اما لازم نیست هنگام Boot برای دریافت تمام انواع آدرس منتظر بماند.

برای مثال، ممکن است IPv4 از DHCP دریافت شود و IPv6 نیز فعال باشد، ولی آماده‌شدن DHCPv6 برای سرویس اصلی الزامی نباشد.

در این شرایط Netplan گزینه دیگری به نام optional-addresses دارد.

نمونه:

network:
  version: 2
  renderer: networkd

  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: true
      dhcp6: true
      optional: false
      optional-addresses:
        - dhcp6

با این تنظیم، DHCPv6 برای شرط آماده‌شدن رابط ضروری نیست؛ اما دریافت آدرس IPv6 به‌طور کامل غیرفعال نمی‌شود.

این گزینه فقط زمانی مناسب است که سرویس‌های موردنظر واقعاً برای شروع به خانواده آدرس مستثناشده نیاز نداشته باشند.

تفاوت: optional روی ضروری‌بودن خود Interface اثر می‌گذارد؛ optional-addresses فقط برخی انواع آدرس را برای تشخیص Online بودن اختیاری می‌کند.

مرحله هشتم: نقش activation-mode در انتظار شبکه

Netplan از گزینه activation-mode برای کنترل سیاست فعال‌سازی بعضی Interfaceها استفاده می‌کند.

برای مثال، یک Interface آزمایشی ممکن است تنها به‌صورت دستی فعال شود.

در مستندات Netplan، تعریف activation-mode باعث می‌شود آن Interface از نظر انتظار شبکه به‌صورت ضمنی Optional در نظر گرفته شود.

اما این گزینه نباید صرفاً برای سرعت‌بخشیدن به بوت استفاده شود؛ زیرا ممکن است رفتار روشن‌شدن Interface را نیز تغییر دهد.

اگر هدف فقط این است که یک کارت شبکه فرعی باعث انتظار نشود، معمولاً بررسی optional: true راهکار مستقیم‌تری است.

مرحله نهم: اعمال تنظیم Netplan بدون قطع SSH

پس از اصلاح یک فایل YAML مشخص، ابتدا نسخه پشتیبان داشته باشید و از درست‌بودن نام Interface، آدرس‌ها و Routeها مطمئن شوید.

برای اعتبارسنجی تنظیمات:

sudo netplan generate

این دستور فایل‌های پیکربندی Backend را تولید می‌کند و باید در چارچوب تغییرات Netplan استفاده شود؛ صرفاً ابزار بررسی متن YAML نیست.

در سرور راه دور، پیش از Apply مستقیم، از netplan try استفاده کنید:

sudo netplan try --timeout 120

این دستور تنظیمات را به‌صورت آزمایشی اعمال می‌کند و در صورت تأییدنشدن، تلاش می‌کند تنظیمات قبلی را بازگرداند.

هشدار جدی: بازگشت خودکار در تمام شرایط شبکه، Bridge و Deviceها تضمین‌شده نیست. برای سرور حیاتی، وجود Console مستقل از SSH و یک روش بازیابی ضروری است.

پس از تأیید و بررسی ارتباط، می‌توانید وضعیت را کنترل کنید:

ip -br addr

ip route

sudo netplan status --all

تست نهایی باید شامل اتصال SSH جدید، دسترسی به Gateway، سرویس‌های شبکه‌ای و مسیرهای ارتباطی برنامه‌ها باشد.

مرحله دهم: بررسی Default Route و Gateway

گاهی رابط شبکه IP دارد اما مسیر موردنیاز برای دسترسی به شبکه‌های دیگر موجود نیست.

برای مشاهده Routeهای IPv4 و IPv6:

ip -4 route

ip -6 route

برای بررسی مسیری که سیستم برای رسیدن به یک مقصد استفاده می‌کند:

ip route get 1.1.1.1

این فرمان فقط مسیر انتخاب‌شده توسط Kernel را نشان می‌دهد و به معنی برقرارشدن اتصال اینترنتی نیست.

اگر Gateway اشتباه یا Default Route ناموجود است، آن مشکل باید براساس طراحی شبکه اصلاح شود.

بااین‌حال، نبود Default Route در یک شبکه ایزوله لزوماً خطا نیست. همچنین وجود Route به‌تنهایی اثبات نمی‌کند wait-online در همان نقطه منتظر مانده است؛ باید وضعیت networkd و تنظیمات واقعی را نیز بررسی کنید.

مرحله یازدهم: بررسی نقش cloud-init در Ubuntu 26.04

در سرورهای ابری و بعضی Imageهای VPS، فایل Netplan از طریق cloud-init ایجاد می‌شود.

یکی از فایل‌های رایج چنین نامی دارد:

/etc/netplan/50-cloud-init.yaml

برای بررسی وضعیت cloud-init:

cloud-init status --long

برای مشاهده تحلیل زمان مراحل اجرا، در صورت پشتیبانی نسخه نصب‌شده:

cloud-init analyze blame

برای بررسی رویدادهای cloud-init در بوت جاری:

journalctl -b -u cloud-init-network.service \
--no-pager

همچنین ممکن است بررسی سرویس‌های دیگر cloud-init ضروری باشد؛ نام دقیق Unitها به نسخه و Image نصب‌شده بستگی دارد.

اگر cloud-init مالک تنظیمات شبکه است، ویرایش دستی فایل تولیدشده ممکن است در عملیات Provisioning بعدی بازنویسی شود.

قبل از تغییر، بررسی کنید Provider سرور از چه سازوکاری برای مدیریت شبکه و Cloud Metadata استفاده می‌کند.

مشکل شناخته‌شده Boot اولیه در Ubuntu 26.04

یادداشت‌های رسمی Ubuntu 26.04 اشاره می‌کنند که در بعضی Imageها، Boot اولیه ممکن است به دلیل یک مشکل شناخته‌شده در تعامل cloud-init و systemd تا حدود ۳۰ ثانیه تأخیر داشته باشد.

اگر کندی فقط در اولین راه‌اندازی مشاهده شده و در بوت‌های بعدی تکرار نمی‌شود، ابتدا وضعیت این مورد شناخته‌شده و به‌روزرسانی‌های مرتبط را بررسی کنید.

اگر در هر Reboot سرویس wait-online مدت زیادی در حال اجراست، باید وضعیت Interfaceها و Netplan را جداگانه تحلیل کرد.

همچنین اگر فرآیندهای cloud-init مانند نصب Package یا دریافت کلید SSH به شبکه نیاز دارند، نباید تمام Interfaceها را اختیاری کرد. در تنظیمات مناسب باید دست‌کم یک Interface موردنیاز با optional: false تعریف شده باشد.

منبع:
Ubuntu 26.04 Known Issues and Changes.

مرحله دوازدهم: بررسی تنظیمات تولیدشده برای networkd

Netplan تنظیمات خود را برای Backend انتخاب‌شده تولید می‌کند. هنگام عیب‌یابی، بررسی فایل‌های تولیدشده کمک می‌کند مشخص شود systemd-networkd چه وضعیتی را برای Interface انتظار دارد.

در نصب‌های مبتنی بر networkd، فایل‌های مرتبط معمولاً در مسیر زیر دیده می‌شوند:

/run/systemd/network/

برای مشاهده:

ls -lah /run/systemd/network/

grep -RIn "RequiredForOnline" \
/run/systemd/network/ 2>/dev/null

اگر در فایل تولیدشده مقدار RequiredForOnline=no دیده می‌شود، این موضوع با Optional بودن رابط در منطق networkd ارتباط دارد.

نباید این فایل‌های تولیدشده را به‌عنوان محل دائمی تغییر تنظیمات ویرایش کرد؛ اصلاح پایدار باید در تنظیمات منبع Netplan یا سیستم مدیریت شبکه انجام شود.

مرحله سیزدهم: اگر NetworkManager فعال باشد چه کنیم؟

در برخی نصب‌های Ubuntu، مدیریت شبکه با NetworkManager انجام می‌شود.

در این حالت سرویس مرتبط ممکن است NetworkManager-wait-online.service باشد.

برای بررسی وضعیت:

systemctl status NetworkManager-wait-online.service \
--no-pager

برای مشاهده ارتباط‌ها:

nmcli connection show

برای بررسی دستگاه‌ها:

nmcli device status

در این محیط باید تنظیمات Connection Profile و معیار آماده‌شدن NetworkManager را بررسی کرد.

توصیه‌های مخصوص networkd، مانند بررسی RequiredForOnline در فایل‌های .network، الزاماً به همان شکل برای NetworkManager کاربرد ندارند.

آیا غیرفعال‌کردن systemd-networkd-wait-online راهکار مناسبی است؟

در اینترنت ممکن است دستورهای Mask یا Disable کردن wait-online را به‌عنوان راهکار عمومی مشاهده کنید.

این کار ممکن است زمان Boot را کاهش دهد، اما علت اصلی آماده‌نشدن شبکه را رفع نمی‌کند.

همچنین سرویس‌هایی که به network-online.target نیاز دارند ممکن است زودتر از آماده‌شدن شبکه شروع شوند و با خطا مواجه شوند.

برای بررسی وابستگی‌های مرتبط می‌توان از دستورات زیر کمک گرفت:

systemctl list-dependencies --reverse network-online.target

systemctl list-dependencies network-online.target

به همین دلیل، رویکرد پیشنهادی این مقاله اصلاح Interfaceهای غیرضروری، رفع خطای DHCP یا Route و بررسی cloud-init است؛ نه غیرفعال‌سازی سراسری wait-online بدون تحلیل.

اسکریپت یکپارچه عیب‌یابی Ubuntu wait-online slow boot

اسکریپت زیر اطلاعات مربوط به Boot، Network، Netplan، Route، wait-online و cloud-init را جمع‌آوری می‌کند.

این نسخه هیچ فایل شبکه‌ای را تغییر نمی‌دهد، Interface را Restart نمی‌کند و دستور apply اجرا نمی‌کند. البته وضعیت‌خوانی Netplan ممکن است در بعضی پیکربندی‌ها باعث فعال‌شدن سرویس موردنیاز برای جمع‌آوری اطلاعات شود.

#!/usr/bin/env bash

echo "===== OS VERSION ====="
cat /etc/os-release

echo "===== SYSTEMD VERSION ====="
systemctl --version | head -n 3

echo "===== BOOT TIME ====="
systemd-analyze time

echo "===== SLOW UNITS ====="
systemd-analyze blame | head -n 25

echo "===== NETWORK CRITICAL CHAIN ====="
systemd-analyze critical-chain network-online.target

echo "===== NETWORK SERVICES ====="
systemctl is-active systemd-networkd || true
systemctl is-active NetworkManager || true

echo "===== WAIT ONLINE STATUS ====="
systemctl status systemd-networkd-wait-online.service \
--no-pager -l || true

echo "===== WAIT ONLINE UNIT ====="
systemctl cat systemd-networkd-wait-online.service \
|| true

echo "===== NETWORK LINKS ====="
networkctl list || true

echo "===== INTERFACE ADDRESSES ====="
ip -br addr

echo "===== IPV4 ROUTES ====="
ip -4 route

echo "===== IPV6 ROUTES ====="
ip -6 route

echo "===== NETPLAN CONFIG ====="
netplan get || true

echo "===== NETPLAN STATUS ====="
netplan status --all || true

echo "===== NETWORKD JOURNAL ====="
journalctl -b -u systemd-networkd.service \
-n 80 --no-pager || true

echo "===== WAIT ONLINE JOURNAL ====="
journalctl -b \
-u systemd-networkd-wait-online.service \
-n 80 --no-pager || true

echo "===== CLOUD INIT STATUS ====="
if command -v cloud-init >/dev/null 2>&1; then
    cloud-init status --long || true
fi

echo "===== DIAGNOSTICS FINISHED ====="

برای استفاده، فایل را با نامی مانند ubuntu-wait-online-check.sh ذخیره کنید و پس از بررسی محتوا آن را با دسترسی لازم اجرا کنید.

خروجی شامل اطلاعات IP، Route و تنظیمات شبکه است؛ بنابراین پیش از ارسال به پشتیبانی عمومی، اطلاعات حساس مانند آدرس‌های خصوصی زیرساخت را بازبینی کنید.

جدول تصمیم‌گیری برای رفع تأخیر Network در Ubuntu

نتیجه تشخیص راهکار مناسب
Interface دوم بدون Carrier است در صورت غیرضروری‌بودن، optional: true
DHCP روی رابط اصلی پاسخ نمی‌دهد بررسی DHCP Server، VLAN و اتصال شبکه
فقط DHCPv6 دیر آماده می‌شود بررسی optional-addresses متناسب با نیاز
Cloud Image در Boot اول کند است بررسی Known Issue و به‌روزرسانی‌های Canonical
Route یا Gateway اشتباه است اصلاح هدفمند Routing پس از بررسی طراحی شبکه
Renderer برابر NetworkManager است بررسی NetworkManager-wait-online و Connection Profile
Interface ضروری اشتباهاً optional است اصلاح شرط انتظار متناسب با سرویس‌های حیاتی
wait-online سریع است اما Boot کند است بررسی critical-chain سرویس‌های دیگر
فایل Netplan پس از Reboot تغییر می‌کند بررسی مالکیت پیکربندی توسط cloud-init

اشتباه‌های رایج در رفع مشکل Netplan wait-online

۱. غیرفعال‌کردن سراسری wait-online

این کار ممکن است مشکل را پنهان کند و باعث شروع زودهنگام سرویس‌های نیازمند شبکه شود.

۲. قرار دادن optional: true برای تمام Interfaceها

اگر سرویس‌های اولیه یا cloud-init به شبکه نیاز دارند، این تنظیم می‌تواند باعث شکست همان سرویس‌ها شود.

۳. اجرای netplan apply از طریق SSH بدون Console

تغییر اشتباه IP یا Gateway ممکن است دسترسی از راه دور را قطع کند.

۴. اشتباه‌گرفتن optional و optional-addresses

اولی انتظار برای رابط را تغییر می‌دهد، اما دومی انواع مشخصی از آدرس‌ها را در شرط آماده‌شدن اختیاری می‌کند.

۵. ویرایش مستقیم فایل‌های /run/systemd/network

این فایل‌ها معمولاً تولیدشده هستند و ممکن است پس از Reboot بازنویسی شوند.

۶. بی‌توجهی به cloud-init

ممکن است فایل YAML در عملیات Provisioning دوباره تولید شود.

۷. نتیجه‌گیری فقط از systemd-analyze blame

زمان زیاد یک Unit الزاماً معادل افزایش همان مقدار در کل زمان Boot نیست؛ باید critical-chain نیز بررسی شود.

۸. تصور اینکه دریافت IP یعنی همه شرایط Online برقرار شده‌اند

وضعیت Networkd، Route، خانواده آدرس و سیاست wait-online نیز مهم هستند.

۹. تغییر Renderer بدون برنامه مهاجرت

تغییر networkd به NetworkManager یا برعکس می‌تواند رفتار شبکه را به‌طور گسترده تغییر دهد.

۱۰. نادیده‌گرفتن تفاوت Boot اول و بوت‌های بعدی

در Ubuntu 26.04 بعضی تأخیرهای cloud-init مخصوص Boot اولیه هستند و نباید با مشکل دائمی Netplan اشتباه شوند.

چک‌لیست نهایی عیب‌یابی بوت کند Ubuntu Server

  • تأیید نسخه Ubuntu و systemd.
  • اندازه‌گیری زمان Boot با systemd-analyze.
  • بررسی critical-chain و network-online.target.
  • مشاهده وضعیت systemd-networkd-wait-online.
  • خواندن Journal مربوط به networkd و wait-online.
  • شناسایی Interfaceهای بدون Carrier یا در حالت configuring.
  • بررسی وضعیت شبکه با netplan status.
  • مشاهده تنظیمات تجمیع‌شده netplan get.
  • بررسی Renderer واقعی.
  • شناسایی رابط‌های ضروری و غیرضروری.
  • استفاده محدود و آگاهانه از optional.
  • بررسی optional-addresses برای تأخیر خانواده آدرس.
  • کنترل IP، Gateway و Route.
  • بررسی وضعیت cloud-init و فایل‌های تولیدشده.
  • داشتن بکاپ و دسترسی Console قبل از تغییر.
  • استفاده از netplan try در تغییرات از راه دور.
  • تست SSH، شبکه و سرویس‌های اصلی بعد از اصلاح.
  • مقایسه زمان بوت پس از Reboot کنترل‌شده.

سؤالات متداول درباره Ubuntu wait-online slow boot

چرا Ubuntu هنگام Boot روی Wait for Network متوقف می‌شود؟

ممکن است systemd-networkd منتظر آماده‌شدن رابطی باشد که Carrier ندارد، DHCP دریافت نمی‌کند یا تنظیمات آن با وضعیت واقعی شبکه سازگار نیست.

آیا systemd-networkd-wait-online را غیرفعال کنیم؟

به‌عنوان اولین راهکار توصیه نمی‌شود. ابتدا Interface مشکل‌دار و وابستگی سرویس‌ها به network-online.target را بررسی کنید.

دستور بررسی زمان Boot در Ubuntu چیست؟

دستورات systemd-analyze time، systemd-analyze blame و systemd-analyze critical-chain کاربرد دارند.

گزینه optional: true در Netplan چه کاری انجام می‌دهد؟

باعث می‌شود رابط مشخص‌شده برای تکمیل انتظار شبکه در زمان Boot ضروری نباشد.

تفاوت optional با optional-addresses چیست؟

optional وضعیت ضروری‌بودن خود رابط را تغییر می‌دهد؛ optional-addresses انواع مشخصی از آدرس‌ها را برای آماده‌شدن رابط اختیاری می‌کند.

آیا netplan apply می‌تواند SSH را قطع کند؟

بله. تغییر IP، Route یا وضعیت Interface ممکن است اتصال را قطع کند. برای تغییر از راه دور باید از Console و netplan try استفاده کرد.

چگونه بفهمیم کدام Interface عامل تأخیر است؟

از networkctl list، networkctl status، netplan status و Journal مربوط به networkd استفاده کنید.

آیا cloud-init باعث کندی Boot در Ubuntu 26.04 می‌شود؟

در بعضی Imageها یک مشکل شناخته‌شده مربوط به Boot اولیه گزارش شده است؛ همچنین تنظیمات شبکه cloud-init می‌توانند در انتظار Online شدن شبکه نقش داشته باشند.

اگر Ubuntu دارای دو کارت شبکه باشد چه کنیم؟

نقش هر دو Interface را مشخص کنید. اگر کارت دوم برای شروع سرویس‌ها ضروری نیست، می‌توان Optional بودن آن را بررسی کرد.

چگونه مطمئن شویم مشکل برطرف شده است؟

پس از اعمال ایمن تغییرات، زمان Boot، وضعیت network-online.target، ارتباط SSH، Routeها و عملکرد سرویس‌های وابسته به شبکه را مقایسه کنید.

جمع‌بندی؛ راه اصولی رفع مشکل بوت کند Ubuntu 26.04

اگر Ubuntu 26.04 هنگام راه‌اندازی منتظر Network باقی می‌ماند، ابتدا باید مشخص کنید تأخیر واقعاً ناشی از wait-online است یا سرویس دیگری مانند cloud-init زمان زیادی مصرف می‌کند.

در مرحله بعد با networkctl و netplan status، رابط مشکل‌دار را شناسایی کنید. اگر رابط ثانویه برای شروع سیستم ضروری نیست، استفاده هدفمند از optional: true می‌تواند مانع انتظار غیرضروری شود. اگر فقط دریافت یک نوع آدرس مانند DHCPv6 تأخیر ایجاد می‌کند، optional-addresses ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد.

همچنین باید Route، Gateway، Renderer و نقش cloud-init بررسی شوند. در سرورهای ابری، تغییر مستقیم فایل تولیدشده بدون شناخت سیستم Provisioning ممکن است پایدار نباشد.

اصل نهایی: برای سریع‌ترشدن بوت Ubuntu، شبکه را کورکورانه از زنجیره راه‌اندازی حذف نکنید. ابتدا Interface یا شرطی را که باعث انتظار شده پیدا و همان بخش را اصلاح کنید؛ بدون اینکه دسترسی SSH و سرویس‌های وابسته به شبکه به خطر بیفتند.

زیرساخت لینوکسی برای پروژه‌های حرفه‌ای

برای اجرای Ubuntu Server، زیرساختی متناسب با نیاز پروژه انتخاب کنید

عملکرد پایدار سرویس‌های لینوکسی به تنظیم صحیح شبکه، دسترسی مدیریتی و منابع مناسب وابسته است. اگر قصد میزبانی برنامه‌های سازمانی، راه‌اندازی Ubuntu Server یا توسعه زیرساخت نرم‌افزاری خود را دارید، پلن‌های سرور مجازی ایرانیکاسرور را بررسی کنید و برای انتخاب گزینه مناسب مشاوره بگیرید.

اشتراک‌گذاری مقاله
گفت‌وگو درباره آموزش

دیدگاه‌ها (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

دیدگاه یا سؤال خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *